တစ်နေ့တွင် ရိုနစ် (သူ့အမည်ရင်းမဟုတ်) သည် ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူကြပ်ခြင်းနှင့် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ကို ခံစားရပြီး သွေးစစ်ရန် ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း ပြင်းထန်သောကြောင့် ၂၄ နာရီအတွင်း ဆေးရုံသို့ ကျောက်ကပ်ဆေးကြောရန် ပို့ခံရလိမ့်မည်ဟု သူမ မမျှော်လင့်ခဲ့ပါ။
သူမကတော့ ဒါတွေအားလုံး မနေ့က ဆံပင်ကို ဖြောင့်လိုက်လို့ ဖြစ်ရလိမ့်မယ်လို့ မမျှော်လင့်ထားမိဘူး။
Ronit ကဲ့သို့ပင် အစ္စရေးနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီး ၂၆ ဦး (ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်လလျှင် တစ်ဦး) သည် ဆံပင်ဖြောင့်ခြင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ခံယူပြီးနောက် ကျောက်ကပ် ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဆေးရုံတက်ရသည်။
ဤအမျိုးသမီးအချို့သည် ၎င်းတို့ဘာသာ ပြန်ကောင်းလာနိုင်ပုံရသည်။ သို့သော် အခြားသူများမှာ ကျောက်ကပ်ဆေးကြောခြင်း ကုသမှု လိုအပ်ပါသည်။
နှစ်စဉ် ဆံပင်ဖြောင့်သော အစ္စရေးနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးထောင်ပေါင်းများစွာတွင် “၂၆” ဦးသာ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း ဖြစ်ပွားသည်ဟု အချို့က ပြောကြပါလိမ့်မည်။ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း (ပုံဥပမာ)။ (ရင်းမြစ်- Wikimedia Commons)
ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကျွန်ုပ်က ကျောက်ကပ်ဆေးကြောခြင်း လိုအပ်ခြင်းသည် အလွန်ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
လူနာတွေက ဘယ်သူ့ကိုမှ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေချင်တာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ အလှအပဆိုင်ရာ ခွဲစိတ်မှုအတွက် ဘယ်သူမှ ပေးဆောင်သင့်တဲ့ ဈေးနှုန်းပါ။
၂၀၀၀ ခုနှစ်များတွင် ဖော်မယ်ဒီဟိုက်ပါဝင်သော ဆံပင်ဖြောင့်စက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါလက္ခဏာများ အစီရင်ခံစာများ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဆံပင်ညှပ်သမားသည် ဆံပင်ဖြောင့်နေစဉ်အတွင်း မီးခိုးငွေ့ရှူမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဤလက္ခဏာများတွင် မျက်လုံးယားယံခြင်း၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပြဿနာများ၊ မျက်နှာတွင် အဖုအပိန့်များထွက်ခြင်း၊ အသက်ရှူကြပ်ခြင်းနှင့် အဆုတ်ဖောရောင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ဒါပေမယ့် ခေတ်သစ်ဆံပင်ဖြောင့်ခြင်းကုသမှုတွေမှာ formaldehyde မပါဝင်ပေမယ့် တခြားတစ်ခုခုတော့ ပါဝင်ပါတယ်- glyoxylic acid။
ဤအက်ဆစ်ကို သွေးကြောများကြွယ်ဝသော ဦးရေပြားမှတစ်ဆင့် စုပ်ယူသည်။ သွေးကြောထဲသို့ရောက်သည်နှင့် glyoxylic acid သည် oxalic acid နှင့် calcium oxalate အဖြစ်ပြိုကွဲသွားပြီး ၎င်းတို့သည် သွေးကြောထဲသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ကျောက်ကပ်မှတစ်ဆင့် ဆီးအဖြစ် ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်သွားပါသည်။
ဒါဟာ သူ့အလိုလို ပုံမှန်မဟုတ်တာမဟုတ်ပါဘူး၊ လူတိုင်းဟာ ဒီဖြစ်စဉ်ကို တစ်နည်းနည်းနဲ့ ကြုံတွေ့ရပြီး အန္တရာယ်မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် glyoxylic acid ကို အလွန်အမင်း မြင့်မားတဲ့ ပမာဏနဲ့ ထိတွေ့မိတဲ့အခါ oxalic acidosis ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
ဆံပင်ဖြောင့်ပြီးနောက် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးသည့် အမျိုးသမီးများ၏ ကျောက်ကပ်တစ်ရှူးစစ်ဆေးမှုအတွင်း ကျောက်ကပ်ဆဲလ်များတွင် ကယ်လ်စီယမ် အောက်ဆာလိတ် စုပုံနေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အသက်သုံးနှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦးဟာ ဆံပင်ဖြောင့်ဆေးတစ်မျိုးကို သောက်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ အရသာခံကြည့်ရုံသာရှိပြီး ခါးသက်သက်အရသာရှိတာကြောင့် မျိုမချခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အဲဒီဆေးရည်ကို ပါးစပ်ထဲ အနည်းငယ်စုပ်ယူမိခဲ့ပါတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှု ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး အသက်ဆုံးရှုံးခြင်းမရှိဘဲ ကျောက်ကပ်ဆေးကုသမှုခံယူခဲ့ရပါတယ်။
ဤဖြစ်ရပ်အပြီးတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် glyoxylic acid ပါဝင်ပြီး pH တန်ဖိုး ၄ အောက်ရှိသော ဆံပင်ဖြောင့်ထုတ်ကုန်အားလုံးအတွက် လိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်းကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
ဒါပေမယ့် နောက်ထပ်ပြဿနာတစ်ခုကတော့ ဆံပင်ဖြောင့်ထုတ်ကုန်တွေရဲ့ အညွှန်းတွေပေါ်က အချက်အလက်တွေဟာ အမြဲတမ်းယုံကြည်စိတ်ချရပြီး လုံးဝရိုးသားတာမဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တုန်းက အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်က ထုတ်ကုန်တစ်ခုကို formaldehyde ကင်းစင်တယ်လို့ တံဆိပ်ကပ်ခဲ့ပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာ formaldehyde ၈.၅ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ အစ္စရေးထုတ်ကုန်တစ်ခုက formaldehyde ကင်းစင်ပြီး glyoxylic acid ၂% သာပါဝင်တယ်လို့ ပြောဆိုခဲ့ပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာ formaldehyde ၃၀၈၂ ppm နဲ့ glyoxylic acid ၂၆.၈% ပါဝင်ပါတယ်။
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက အီဂျစ်နိုင်ငံမှာ oxalic acidosis ဖြစ်ပွားမှုနှစ်ခုကလွဲလို့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ oxalic acidosis ဖြစ်ပွားမှုအားလုံးဟာ အစ္စရေးက စတင်ခဲ့တာပါ။
အစ္စရေးအမျိုးသမီးတွေရဲ့ အသည်းဇီဝဖြစ်စဉ်ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာဖြစ်ပျက်နေတာတွေနဲ့ ကွာခြားပါသလား။ ဂလိုင်အောက်ဆီလစ်အက်ဆစ်ကို ချေဖျက်ပေးတဲ့ အစ္စရေးအမျိုးသမီးတွေရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇတွေဟာ အနည်းငယ် “ပျင်းရိ” ပါသလား။ ကယ်လ်စီယမ်အောက်ဆာလိတ် စုပုံခြင်းနဲ့ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အောက်ဆာလိတ်များတဲ့ရောဂါ ပျံ့နှံ့မှုကြားမှာ ဆက်စပ်မှု ရှိပါသလား။ ဒီလူနာတွေကို အောက်ဆာလိတ်များတဲ့ အမျိုးအစား ၃ ရှိတဲ့ လူနာတွေလိုပဲ ကုသမှုတူတူ ပေးနိုင်ပါသလား။
ဤမေးခွန်းများကို ဆက်လက်လေ့လာနေဆဲဖြစ်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာအထိ အဖြေများကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိနိုင်ပါ။ ထိုအချိန်အထိ အစ္စရေးနိုင်ငံရှိ မည်သည့်အမျိုးသမီးကိုမျှ ၎င်းတို့၏ကျန်းမာရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေခွင့်မပြုရပါ။
ဒါ့အပြင် ဆံပင်ကို ဖြောင့်ချင်ရင်တော့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လိုင်စင်ရထားတဲ့ glyoxylic acid မပါဝင်တဲ့ တခြားဘေးကင်းတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေလည်း ဈေးကွက်ထဲမှာ ရှိပါတယ်။ ဒါက ဖြောင့်စင်းတဲ့ ဆံပင်နဲ့ ကျန်းမာတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ စစ်မှန်တဲ့ အလှတရားဟာ အတွင်းကနေ လာတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့အားလုံး သိကြလို့ပါ။