ရေနာ ဆင်းဗီ ဂျိန်းဟာ ပျားနဲ့ ဓာတ်မတည့်ပါဘူး။ သူမရဲ့ ခြေထောက်မှာ စူးရှတဲ့ နာကျင်မှုကြောင့် ရက်သတ္တပတ်အတော်ကြာ အလုပ်မလုပ်နိုင်ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် အဲဒါက အသက် ၂၀ အရွယ် လူမှုရေးလုပ်ငန်းရှင်ကို ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် ကျဆင်းနေတဲ့ ဒီအရေးကြီးတဲ့ ဝတ်မှုန်ကူးပေးသတ္တဝါတွေကို ကယ်တင်ဖို့ သူ့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကို မရပ်တန့်စေခဲ့ပါဘူး။
ကမ္ဘာ့သီးနှံများ၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အနည်းဆုံး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ပျားကဲ့သို့သော ဝတ်မှုန်ကူးပေးသည့် သတ္တဝါများအပေါ် မှီခိုနေရသည်။ ၎င်းတို့၏ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဂေဟစနစ်တစ်ခုလုံးအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ “ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့ ဤနေရာတွင် ရှိနေခြင်းမှာ ပျားများကြောင့်ဖြစ်သည်” ဟု ဂျိန်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “၎င်းတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ စိုက်ပျိုးရေးစနစ်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ အပင်များ၏ ကျောရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့တွင် အစားအစာရှိသည်။”
ကွန်နက်တီကပ်တွင် အခြေချနေထိုင်သော အိန္ဒိယရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ သမီးဖြစ်သူ ဂျိန်းက သူမ၏မိဘများက မည်မျှသေးငယ်ပါစေ ဘဝကိုတန်ဖိုးထားရန် သင်ကြားပေးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အိမ်တွင် ပုရွက်ဆိတ်တစ်ကောင်ရှိပါက အသက်ရှင်နိုင်ရန် အပြင်သို့ခေါ်သွားရန် ၎င်းတို့က ပြောကြလိမ့်မည်ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဒါကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ ဂျိန်းဟာ ပျားမွေးမြူရေးခြံကို သွားရောက်လည်ပတ်ပြီး ပျားသေတွေစုပုံနေတာကို မြင်လိုက်ရတဲ့အခါ ဘာတွေဖြစ်နေလဲဆိုတာကို ရှာဖွေချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ သူမတွေ့ရှိခဲ့တာက သူမကို အံ့အားသင့်စေခဲ့ပါတယ်။
“ပျားကောင်ရေ ကျဆင်းလာခြင်းသည် အချက်သုံးချက်ကြောင့် ဖြစ်ရသည်- ကပ်ပါးကောင်များ၊ ပိုးသတ်ဆေးများနှင့် အာဟာရချို့တဲ့မှုတို့ ဖြစ်သည်” ဟု Colorado Boulder တက္ကသိုလ်၊ Institute of Biological Frontiers မှ ပိုးမွှားဗေဒ ပါမောက္ခ Samuel Ramsey က ပြောကြားခဲ့သည်။
P သုံးမျိုးအနက် အကြီးမားဆုံး အကြောင်းရင်းမှာ ကပ်ပါးကောင်များဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် Varroa ဟုခေါ်သော ခြင်မျိုးစိတ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟု Ramsey က ပြောသည်။ ၎င်းကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ယခုအခါ နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ ပျားအုံတိုင်းလိုလိုတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
Ramsey က သူ့ရဲ့လေ့လာမှုမှာ ပျားအုံတွေဟာ ပျားတွေရဲ့အသည်းကို စားသုံးပြီး တခြားပျားအုံတွေကို ပိုမိုထိခိုက်လွယ်စေကာ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်နှင့် အာဟာရဓာတ်များ သိုလှောင်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေကြောင်း သတိပြုမိခဲ့ပါတယ်။ ဒီကပ်ပါးကောင်တွေဟာ အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ပျံ့နှံ့စေပြီး ပျံသန်းမှုကို နှောင့်ယှက်ကာ နောက်ဆုံးမှာ ပျားအုံတစ်ခုလုံးကို သေဆုံးစေနိုင်ပါတယ်။
သူ့ရဲ့ အထက်တန်းကျောင်း သိပ္ပံဆရာရဲ့ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် Jain ဟာ သူ့ရဲ့ တတိယနှစ်မှာ varroa mite ကျရောက်မှုကို ဖယ်ရှားဖို့ ဖြေရှင်းနည်းတွေကို ရှာဖွေခဲ့ပါတယ်။ စမ်းသပ်မှုနဲ့ အမှားများစွာ ပြုလုပ်ပြီးနောက်မှာ သူမဟာ thymol လို့ခေါ်တဲ့ အဆိပ်မရှိတဲ့ ရုက္ခဗေဒပိုးသတ်ဆေးနဲ့ ဖုံးအုပ်ထားတဲ့ 3D ပုံနှိပ်ထားတဲ့ အပေါက်လေးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ HiveGuard ကို တီထွင်ခဲ့ပါတယ်။
“ပျားသည် ဝင်ပေါက်မှ ဖြတ်သွားသောအခါ၊ သိုင်းမောလ်ကို ပျား၏ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ပွတ်တိုက်ပြီး နောက်ဆုံးပါဝင်မှုသည် varroa mite ကို သေစေသော်လည်း ပျားကို ထိခိုက်မှုမရှိစေပါ” ဟု Jane က ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လကတည်းက ပျားမွေးမြူရေးသမား ၂၀၀၀ ခန့်ဟာ ဒီကိရိယာကို ဘီတာစမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး Jane က ဒီနှစ်နှောင်းပိုင်းမှာ တရားဝင်ဖြန့်ချိဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။ သူမစုဆောင်းထားတဲ့ အချက်အလက်တွေအရ တပ်ဆင်ပြီး သုံးပတ်အကြာမှာ varroa mite ကျရောက်မှု ၇၀% လျော့ကျသွားပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ မရှိဘူးလို့ သိရပါတယ်။
သိုင်းမောလ်နှင့် အောက်ဆာလစ်အက်ဆစ်၊ ဖော်မစ်အက်ဆစ်နှင့် ဟော့ပ်ကဲ့သို့သော သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပေါ်လာသော အကာရီသတ်ဆေးများကို ပျားအုံအတွင်း စင်းများ သို့မဟုတ် ဗန်းများဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း ထည့်သွင်းထားသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုမိုထိရောက်သော်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပိုမိုထိခိုက်စေသော ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ဖြည့်စွက်ပစ္စည်းများလည်း ရှိကြောင်း Ramsey က ပြောသည်။ ပျားများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှ ကာကွယ်ပေးနေစဉ်တွင် ပိုးမွှားများအပေါ် သက်ရောက်မှုကို အမြင့်ဆုံးဖြစ်စေသည့် ကိရိယာတစ်ခုကို ဖန်တီးရာတွင် Jane ၏ တီထွင်ကြံဆမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ပျားများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထိရောက်ဆုံး ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် ဗာဒံစေ့၊ ခရန်ဘယ်ရီသီး၊ ဇူကီးနီနှင့် ထောပတ်သီး အပါအဝင် သစ်သီးဝလံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် အခွံမာသီး အမျိုးအစား ၁၃၀ ကျော်အတွက် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်တစ်ကြိမ် ပန်းသီးကိုက်လိုက်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ကော်ဖီတစ်ငုံသောက်လိုက်သည့်အခါတွင် ပျားများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်ဟု ဂျိန်းက ပြောသည်။
ရာသီဥတုအကျပ်အတည်းက လိပ်ပြာနှင့် ပျားများ၏ အသက်အန္တရာယ်ကို ခြိမ်းခြောက်နေသောကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့စားသုံးသော အစားအစာ၏ သုံးပုံတစ်ပုံသည် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်သာ ပျားများသည် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိသော သီးနှံများကို ဝတ်မှုန်ကူးပေးသည်ဟု USDA ၏ ခန့်မှန်းထားသည်။ ဤသီးနှံများစွာကို နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင် ပေးအပ်သော စီမံခန့်ခွဲထားသော ပျားဝန်ဆောင်မှုများမှတစ်ဆင့် ဝတ်မှုန်ကူးပေးကြသည်။ ပျားလူဦးရေကို ကာကွယ်ရန် ပိုမိုစျေးကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဤဝန်ဆောင်မှုများသည်လည်း ပိုမိုစျေးကြီးလာကြောင်း Ramsey က ပြောကြားခဲ့ပြီး စားသုံးသူဈေးနှုန်းများအပေါ် သွယ်ဝိုက်သောသက်ရောက်မှုရှိသည်။
ဒါပေမဲ့ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့က ပျားဦးရေ ဆက်လက်ကျဆင်းနေမယ်ဆိုရင် အဆိုးရွားဆုံးအကျိုးဆက်က အစားအစာအရည်အသွေးနဲ့ ဘေးကင်းရေးအတွက် ပြင်းထန်တဲ့ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။
HiveGuard သည် Jane သည် ပျားများကို ထောက်ပံ့ရန် စွန့်ဦးတီထွင်မှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များကို အသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းများထဲမှ တစ်ခုမျှသာဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် သူမသည် ကျန်းမာရေးဖြည့်စွက်စာကုမ္ပဏီ Queen Bee ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပျားရည်နှင့် royal jelly ကဲ့သို့သော ပျားထွက်ပစ္စည်းများပါဝင်သော ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော အဖျော်ယမကာများကို ရောင်းချသည်။ ရောင်းချသော ပုလင်းတိုင်းကို ဆာဟာရအောက်ပိုင်း အာဖရိကရှိ လယ်သမားမိသားစုများနှင့် လုပ်ဆောင်သော အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်း Trees for the Future မှတစ်ဆင့် ဝတ်မှုန်ကူးပင်တစ်ပင်ဖြင့် စိုက်ပျိုးထားသည်။
"ပတ်ဝန်းကျင်အတွက် ကျွန်မရဲ့ အကြီးမားဆုံးမျှော်လင့်ချက်ကတော့ ဟန်ချက်ညီမှုကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီး သဘာဝတရားနဲ့ သဟဇာတဖြစ်အောင် နေထိုင်ဖို့ပါပဲ" ဟု ဂျိန်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
သူမသည် ၎င်းသည်ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ယုံကြည်သော်လည်း အုပ်စုလိုက်စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ “လူတွေဟာ လူမှုရေးတည်ဆောက်ပုံတစ်ခုအနေနဲ့ ပျားတွေဆီကနေ အများကြီးသင်ယူနိုင်ပါတယ်” ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
"သူတို့ ဘယ်လိုအတူတကွ လုပ်ဆောင်နိုင်မလဲ၊ ဘယ်လို စွမ်းအားတွေ ပေးနိုင်မလဲ၊ ကိုလိုနီရဲ့ တိုးတက်မှုအတွက် ဘယ်လို စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုတွေ ပြုလုပ်နိုင်မလဲ ဆိုတာတွေပါ။"
© ၂၀၂၃ Cable News Network။ Warner Bros. Corporation ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု။ မူပိုင်ခွင့်အားလုံးကို သိမ်းဆည်းထားသည်။ CNN Sans™ နှင့် © ၂၀၁၆ The Cable News Network။