ကိုယ်ခံအားစနစ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်တွင် ပါဝင်သော မျိုးဗီဇများသည် အော်တစ်ဇင်အပါအဝင် အာရုံကြောဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ရောဂါဆိုင်ရာရောဂါအချို့ရှိသူများ၏ ဦးနှောက်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော ဖော်ပြမှုပုံစံများရှိကြောင်း ရင်ခွဲစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးနှောက်နမူနာထောင်ပေါင်းများစွာကို လေ့လာမှုအသစ်တစ်ခုအရ သိရသည်။
လေ့လာထားသော ကိုယ်ခံအား မျိုးဗီဇ ၁,၂၇၅ ခုအနက် ၇၆၅ ခု (၆၀%) သည် ရောဂါခြောက်မျိုးအနက် တစ်ခုခုရှိသော အရွယ်ရောက်ပြီးသူများ၏ ဦးနှောက်တွင် အလွန်အကျွံ သို့မဟုတ် လျော့နည်းစွာ ဖော်ပြနေကြသည်- အော်တစ်ဇင်၊ စိတ်ကြွရောဂါ၊ စိတ်ကြွစိတ်ကျရောဂါ၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ သို့မဟုတ် ပါကင်ဆန်ရောဂါ။ ဤဖော်ပြမှုပုံစံများသည် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီသောကြောင့် တစ်ခုစီတွင် ထူးခြားသော “လက္ခဏာများ” ရှိကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်ဟု နယူးယောက်၊ ဆိုက်ရာကျူ့စ်ရှိ Northern State Medical University မှ စိတ်ရောဂါနှင့် အပြုအမူသိပ္ပံပါမောက္ခ ဦးဆောင်သုတေသီ Chunyu Liu က ပြောကြားခဲ့သည်။
Liu ၏ အဆိုအရ ကိုယ်ခံအား မျိုးဗီဇများ၏ ဖော်ပြမှုသည် ရောင်ရမ်းမှု၏ အမှတ်အသားအဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ဤ ကိုယ်ခံအား လှုံ့ဆော်မှု၊ အထူးသဖြင့် သားအိမ်အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ယန္တရားသည် အော်တစ်ဇင်နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
"ကျွန်တော့်အမြင်အရတော့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဟာ ဦးနှောက်ရောဂါတွေမှာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပါတယ်" လို့ Liu က ပြောပါတယ်။ "သူက အရေးပါတဲ့ ကစားသမားတစ်ယောက်ပါ"
လေ့လာမှုတွင် မပါဝင်ခဲ့သော Wisconsin-Madison တက္ကသိုလ်မှ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ စိတ်ပညာဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ Christopher Coe က ကိုယ်ခံအားစနစ် လှုံ့ဆော်မှုသည် ရောဂါတစ်ခုခုကို ဖြစ်စေခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါကိုယ်တိုင်ကို ဖြစ်စေခြင်းတွင် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို လေ့လာမှုမှ နားလည်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ခံအားစနစ် လှုံ့ဆော်မှုတွင် ပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ Job.
Liu နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့သည် အော်တစ်ဇင်ရောဂါရှိသူ ၁၀၃ ဦးနှင့် ထိန်းချုပ်လူနာ ၁၁၇၈ ဦး အပါအဝင် သေဆုံးပြီးနောက် ဦးနှောက်နမူနာ ၂၄၆၇ ခုတွင် ခုခံအားမျိုးဗီဇ ၁၂၇၅ ခု၏ ဖော်ပြမှုအဆင့်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခဲ့သည်။ အချက်အလက်များကို transcriptome database နှစ်ခုဖြစ်သည့် ArrayExpress နှင့် Gene Expression Omnibus တို့မှ ရရှိခြင်းအပြင် ယခင်ကထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုများမှလည်း ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အော်တစ်ဇင်လူနာများ၏ ဦးနှောက်တွင် မျိုးဗီဇ ၂၇၅ ခု၏ ပျမ်းမျှဖော်ပြမှုအဆင့်သည် ထိန်းချုပ်အုပ်စုနှင့် ကွာခြားသည်။ အယ်လ်ဇိုင်းမားလူနာများ၏ ဦးနှောက်တွင် ကွဲပြားစွာဖော်ပြသော မျိုးဗီဇ ၆၃၈ ခုရှိပြီး၊ စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ (220)၊ ပါကင်ဆန်ရောဂါ (97)၊ စိတ်ကြွစိတ်ကျရောဂါ (58) နှင့် စိတ်ကျရောဂါ (27) တို့ အသီးသီးရှိသည်။
အော်တစ်ဇင်ရောဂါရှိသော အမျိုးသားများတွင် ဖော်ပြမှုအဆင့်များသည် အော်တစ်ဇင်ရောဂါရှိသော အမျိုးသမီးများထက် ပိုမိုကွဲပြားပြီး စိတ်ကျရောဂါရှိသော အမျိုးသမီးများ၏ ဦးနှောက်များသည် စိတ်ကျရောဂါရှိသော အမျိုးသားများထက် ပိုမိုကွဲပြားသည်။ ကျန်ရှိသော အခြေအနေလေးခုတွင် ကျား၊မ ကွာခြားမှုမရှိကြောင်း ပြသခဲ့သည်။
အော်တစ်ဇင်နှင့်ဆက်စပ်သော ဖော်ပြမှုပုံစံများသည် အခြားစိတ်ရောဂါများထက် အယ်လ်ဇိုင်းမားနှင့် ပါကင်ဆန်ကဲ့သို့သော အာရုံကြောဆိုင်ရာရောဂါများနှင့် ပိုမိုဆင်တူပါသည်။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ အာရုံကြောဆိုင်ရာရောဂါများသည် ပါကင်ဆန်ရောဂါတွင် ဒိုပါမင်းမက်ဂျစ် အာရုံကြောဆဲလ်များ ဆုံးရှုံးမှုကဲ့သို့သော ဦးနှောက်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို သိရှိထားရမည်။ သုတေသီများသည် အော်တစ်ဇင်၏ ဤအင်္ဂါရပ်ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။
“ဒီ [ဆင်တူမှု] က ကျွန်တော်တို့ စူးစမ်းလေ့လာဖို့ လိုအပ်တဲ့ နောက်ထပ် လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခုကို ပေးစွမ်းပါတယ်” ဟု Liu က ပြောကြားခဲ့သည်။ “တစ်နေ့နေ့မှာ ကျွန်တော်တို့ ရောဂါဗေဒကို ပိုနားလည်လာနိုင်ပါတယ်”
CRH နှင့် TAC1 အမည်ရှိ မျိုးဗီဇနှစ်ခုသည် ဤရောဂါများတွင် အများဆုံးပြောင်းလဲခဲ့သည်- CRH သည် ပါကင်ဆန်ရောဂါမှလွဲ၍ ရောဂါအားလုံးတွင် လျော့နည်းသွားပြီး TAC1 သည် စိတ်ကျရောဂါမှလွဲ၍ ရောဂါအားလုံးတွင် လျော့နည်းသွားသည်။ မျိုးဗီဇနှစ်ခုစလုံးသည် ဦးနှောက်၏ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များဖြစ်သော microglia ၏ လှုပ်ရှားမှုကို သက်ရောက်မှုရှိသည်။
ပုံမှန်မဟုတ်သော microglia activation သည် “ပုံမှန် neurogenesis နှင့် synaptogenesis ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး၊ အခြေအနေအမျိုးမျိုးအောက်တွင် neuronal activity ကို အလားတူနှောင့်ယှက်နိုင်ကြောင်း” Coe က ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဦးနှောက်တစ်သျှူးများကို ခွဲစိတ်ပြီးနောက် လေ့လာမှုတစ်ခုအရ astrocytes နှင့် synaptic function နှင့် ဆက်စပ်နေသော မျိုးဗီဇများသည် အော်တစ်ဇင်၊ စိတ်ကြွရောဂါ သို့မဟုတ် bipolar disorder ရှိသူများတွင် တူညီစွာဖော်ပြနေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် microglial မျိုးဗီဇများသည် အော်တစ်ဇင်ရှိသော လူနာများတွင်သာ အလွန်အကျွံဖော်ပြနေကြောင်း လေ့လာမှုတစ်ခုက တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုယ်ခံအားစနစ် ပိုမိုတက်ကြွသူများသည် “အာရုံကြောရောင်ရမ်းခြင်းရောဂါ” ရှိနိုင်ကြောင်း ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၊ ကိုပင်ဟေဂင်တက္ကသိုလ်မှ လေ့လာမှုခေါင်းဆောင်နှင့် ဇီဝဗေဒနှင့် တိကျမှုစိတ်ရောဂါဗေဒပါမောက္ခ Michael Benros က ပြောကြားခဲ့ပြီး ယင်းလေ့လာမှုတွင် မပါဝင်ခဲ့ပါ။
"ဒီဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ မျိုးစုငယ်တွေကို ဖော်ထုတ်ပြီး ပိုပြီးတိကျတဲ့ ကုသမှုတွေကို ပေးဆောင်ဖို့ ကြိုးစားတာက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းနိုင်ပါတယ်" ဟု Benroth က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဦးနှောက်တစ်ရှူးနမူနာများတွင်တွေ့ရှိရသော ဖော်ပြချက်ပြောင်းလဲမှုအများစုသည် တူညီသောရောဂါရှိသူများ၏ သွေးနမူနာများရှိ မျိုးဗီဇဖော်ပြချက်ပုံစံများ၏ အချက်အလက်အစုများတွင် မပါဝင်ကြောင်း လေ့လာမှုက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ “အနည်းငယ်မမျှော်လင့်ထားသော” တွေ့ရှိချက်သည် ဦးနှောက်၏ဖွဲ့စည်းပုံကို လေ့လာခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ပြသနေကြောင်း လေ့လာမှုတွင် မပါဝင်ခဲ့သော UC Davis ရှိ MIND Institute မှ စိတ်ရောဂါနှင့် အပြုအမူသိပ္ပံပါမောက္ခ Cynthia Schumann က ပြောကြားခဲ့သည်။
Liu နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့သည် ရောင်ရမ်းမှုသည် ဦးနှောက်ရောဂါဖြစ်စေသော အချက်တစ်ခု ဟုတ်မဟုတ်ကို ပိုမိုနားလည်နိုင်ရန် ဆဲလ်မော်ဒယ်များကို တည်ဆောက်နေကြသည်။
ဤဆောင်းပါးကို မူလက ထိပ်တန်း အော်တစ်ဇင်သုတေသနသတင်းဝက်ဘ်ဆိုက် Spectrum တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤဆောင်းပါးကို ကိုးကားပါ- https://doi.org/10.53053/UWCJ7407