အစားအသောက်အစီအစဉ်တစ်ခုဟာ ရုတ်တရက် အလွန်ရေပန်းစားလာတဲ့အခါ သတိထားသင့်ပါတယ်။ အဆုံးစွန်အားဖြင့်၊ တရားဝင်၊ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ကျန်းမာရေးပြဿနာ သို့မဟုတ် အခြေအနေကို ဖြေရှင်းရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော အစားအသောက်အစီအစဉ်များစွာသည် အမြန်ကိုယ်အလေးချိန်ကျစေသော အစီအစဉ်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာပြီးနောက် လူအများထံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဈေးကွက်တင်ရောင်းချကြပြီး ၎င်းတို့အများစုမှာ အစားအသောက်ကို ပြောင်းလဲရန် ဘယ်တုန်းကမှ မလိုအပ်ခဲ့ကြပါ။
အောက်ဆာလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာတွေအကြောင်း မကြာသေးခင်က ပြောဆိုမှုတွေ အများကြီးရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီအစားအစာအစီအစဉ်ကို ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်သူတွေအတွက် မကြာခဏ အကြံပြုထားတယ်လို့ The Small Change Diet ရဲ့ စာရေးဆရာ Keri Gans, MD က ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ကျောက်ကပ်ထဲမှာ သတ္တုဓာတ်နဲ့ ဆားတွေ မာကျောစွာ စုပုံလာတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နာကျင်ကိုက်ခဲတဲ့ အခြေအနေတစ်ခု ကြုံတွေ့ရလွယ်သူတွေအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အောက်ဆလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာက ကိုယ်အလေးချိန်ကျစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး အာဟာရဓာတ်တွေ ထပ်ထည့်ချင်သူတွေအတွက် ဆေးတစ်လက် မဟုတ်ပါဘူး။ အောက်ဆလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာမှာ ဘာတွေပါဝင်လဲ၊ သင့်ရဲ့ အစားအစာအစီအစဉ်အတွက် သင့်တော်မှုရှိမရှိ ဘယ်လိုသိနိုင်မလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ပြောတာက အဲဒါပါပဲ။
အမည်က ညွှန်ပြသည့်အတိုင်း၊ အစားအစာအစီအစဉ်ကို ခန္ဓာကိုယ်မှ အနည်းငယ်သာထုတ်လုပ်သော အစားအစာအချို့တွင် တွေ့ရှိရသော ဒြပ်ပေါင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် အောက်ဆာလိတ်ပမာဏကို လျှော့ချရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားကြောင်း Academy of Nutrition and Dietetics မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Sonia Angelone က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်တို့၏ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဗီတာမင်စီ ပြိုကွဲခြင်းသည် အောက်ဆာလိတ်များဖွဲ့စည်းမှုကိုလည်း ဦးတည်စေသည်” ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အောက်ဆာလိတ်များသည် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ အခွံမာသီးများ၊ သစ်သီးများနှင့် ကောက်နှံများစွာတွင် သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိကြောင်း Rutgers တက္ကသိုလ်မှ ဆေးခန်းနှင့် ကာကွယ်ရေး အာဟာရသိပ္ပံ လက်ထောက်ပါမောက္ခ Deborah Cohen (RDN) က ပြောကြားခဲ့သည်။ သင်ထိတွေ့မိသော အောက်ဆာလိတ်အားလုံးနီးပါး (အခြားသတ္တုဓာတ်များနှင့် ရောနှောပြီး အောက်ဆာလိတ်များဖြစ်ပေါ်စေသည်) ကို သင်စွန့်ထုတ်လိုက်သည်ဟု Cohen က ပြောသည်။ အောက်ဆာလိတ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်ခွာသွားသောအခါ ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။
အောက်ဆာလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာကို အောက်ဆာလိတ်နဲ့ ဓာတ်ပြုမှုတွေကို လျှော့ချဖို့ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားပါတယ်။ “တချို့လူတွေက အောက်ဆာလိတ် စားသုံးမှုကို လျှော့ချလိုက်ရင် [ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်း] ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်တယ်လို့ ထင်ကြပါတယ်” လို့ Cohen က ပြောပါတယ်။
“သို့သော်” ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားရာတွင် “ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းသည် ဘက်ပေါင်းစုံအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ကို သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။” ဥပမာအားဖြင့်၊ အမျိုးသားကျောက်ကပ်ဖောင်ဒေးရှင်းက ကယ်လ်စီယမ်စားသုံးမှုနည်းပါးခြင်း သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းသည် ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းအန္တရာယ်ကိုလည်း တိုးစေနိုင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုထားသည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ဆာလိတ်နည်းသော အစားအစာတစ်ခုတည်းသည် တစ်ခုတည်းသော ကြိုတင်ကာကွယ်မှုမဟုတ်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းကိုမစမ်းကြည့်မီ သင့်ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
အွန်လိုင်းမှာ ဒီအစားအစာကို “ရောင်ရမ်းမှု” အတွက် ဆေးတစ်လက်အဖြစ် ကြော်ငြာထားပေမယ့် ဒါကို သက်သေမပြနိုင်သေးပါဘူး။ ဒါက ကယ်လ်စီယမ် အောက်ဆာလိတ် ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်တဲ့ သမိုင်းကြောင်းရှိသူတွေအတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ “ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ဆာလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာကို ပြောင်းလဲစားသုံးရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်နိုင်ခြေကို လျှော့ချဖို့ပါပဲ - ဒါပေမယ့် အောက်ဆာလိတ်ပမာဏ မြင့်မားပြီး ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်တဲ့ သမိုင်းကြောင်းရှိရင် ဒါမှမဟုတ် ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်နိုင်ခြေကို လျှော့ချဖို့က အောက်ဆာလိတ်ပမာဏရဲ့ အစပဲ” လို့ Hans က ပြောပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီအစားအစာဟာ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်သူတိုင်းအတွက် မသင့်တော်ပါဘူး။ ကယ်လ်စီယမ် အောက်ဆာလိတ်ကျောက်တွေဟာ အဖြစ်အများဆုံးအမျိုးအစားဖြစ်ပေမယ့် ကျောက်ကပ်ကျောက်တွေကို တခြားပစ္စည်းတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားနိုင်ပြီး အဲဒီလိုဆိုရင် အောက်ဆာလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာက အထောက်အကူမဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
ကယ်လ်စီယမ် အောက်ဆာလိတ်ကျောက်များ ရှိနေသည့်တိုင် ၎င်းတို့ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် အခြားနည်းလမ်းများ ရှိနိုင်ပါသည်။ “ကယ်လ်စီယမ်သည် အောက်ဆာလိတ်များနှင့် ပေါင်းစပ်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် သင့်ကျောက်ကပ်သို့ မရောက်ဘဲ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းကို မဖြစ်စေသောကြောင့် သင့်အစားအစာတွင် ကယ်လ်စီယမ် လုံလောက်စွာ စားသုံးခြင်းသည် သင့်အစားအစာတွင် အောက်ဆာလိတ်ပမာဏကို လျှော့ချခြင်းကဲ့သို့ပင် ထိရောက်မှုရှိနိုင်ပါသည်” ဟု Cohen က ပြောကြားခဲ့သည်။
“အောက်ဆလိတ်မှာ အရသာမရှိတာကြောင့် အောက်ဆလိတ်များတဲ့ အစားအစာတစ်ခုခုကို စားနေသလားဆိုတာ မသိနိုင်ဘူး” လို့ အိန်ဂျလိုနီက ပြောပါတယ်။ “ဘယ်အစားအစာတွေက အောက်ဆလိတ်များပြီး ဘယ်အစားအစာတွေက အောက်ဆလိတ်နည်းလဲဆိုတာ နားလည်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။”
“ဒီပစ္စည်းတွေပါတဲ့ smoothie တွေကို သတိထားပါ” လို့ Angelone က သတိပေးပါတယ်။ smoothie တစ်ခုမှာ မြန်မြန်စားလို့ရတဲ့ ခွက်ငယ်လေးထဲမှာ oxalate များတဲ့ အစားအစာတွေ အများကြီးပါဝင်နိုင်တာကြောင့် သတိထားရပါမယ်။
ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ဆလိတ်နည်းသော အစားအစာများသည် ကျန်းမာရေးအတွက် အန္တရာယ်များစွာ မဖြစ်စေကြောင်း Cohen က ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် သင်သည် အချို့သော အာဟာရဓာတ်များ ချို့တဲ့နေနိုင်ကြောင်း သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ “အစားအစာအချို့ကို ကန့်သတ်ထားသော မည်သည့်အစားအစာမဆို အာဟာရဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး အောက်ဆလိတ်များသော အစားအစာများတွင် အရေးကြီးသော အာဟာရဓာတ်များ ကြွယ်ဝလေ့ရှိသည်” ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။
အောက်ဆလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာတွေရဲ့ နောက်ထပ်ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုက ဘာလဲ။ လိုက်နာဖို့ ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။ “အဲဒီ အောက်ဆလိတ်များတဲ့ အစားအစာတွေမှာ ထူးခြားတဲ့ လက္ခဏာမရှိပါဘူး” လို့ Cohen က ပြောပါတယ်။ ဆိုလိုတာက အောက်ဆလိတ်များတဲ့ အစားအစာတွေထဲမှာ သင်အလွယ်တကူ လိုက်နာနိုင်တဲ့ ဘုံအကြောင်းအရာ တစ်ခုမှ မရှိပါဘူး။ သင် မှန်ကန်တဲ့ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ရှိနေကြောင်း သေချာစေဖို့ သုတေသန အများကြီး လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။
အလားတူပင်၊ World Journal of Nephrology ၏ အဆိုအရ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သင်သောက်သုံးသော ရေပမာဏ အပါအဝင် အချက်များစွာသည် ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်း ဖွံ့ဖြိုးမှုကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည်။ အောက်ဆာလိတ်နည်းသော အစားအစာကို လိုက်နာရုံဖြင့် ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်း အန္တရာယ်ကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း Cohen က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဒီအစားအသောက်ကို မစတင်ခင်မှာ သင့်အတွက် မှန်ကန်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုဖြစ်ကြောင်းနဲ့ အစားအသောက်အစား ဒါမှမဟုတ် အစားအသောက်အပြင် ဘာတွေလုပ်သင့်လဲဆိုတာ သေချာစေဖို့ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့်၊ Cohen က အောက်ဆလိတ်နည်းတဲ့ အစားအသောက်မဟုတ်တဲ့ ဒါမှမဟုတ် အစားအသောက် ကန့်သတ်တဲ့ အစီအစဉ်ကို မစမ်းကြည့်ခင်မှာ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်နိုင်ခြေကို လျှော့ချဖို့ အောက်ပါအချက်တွေကို လုပ်ဆောင်ဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။
မှတ်တမ်းတစ်ခုလို့ မထင်ရပေမယ့် အောက်ဆလိတ်နည်းတဲ့ အစားအစာကို စိတ်ဝင်စားတယ်ဆိုရင်တော့ Hans က ဆရာဝန်နဲ့ ဦးစွာ ဆွေးနွေးဖို့ အရေးကြီးကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ “သင့်ရဲ့ အောက်ဆလိတ်ပမာဏက ပုံမှန်ဖြစ်ပြီး ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်နိုင်ခြေ မရှိဘူးဆိုရင်တော့”